Upadłość konsumencka - czyli jak wyjść ze spirali długów

Upadłość konsumencka - czyli jak wyjść ze spirali długów

Upadłość konsumencka to określenie na możliwość ogłoszenia upadłości przez osobę fizyczną, nie prowadzącą działalności gospodarczej (konsumenta) w przypadku zaistnienia niezawinionej niewypłacalności. Niewypłacalność to inaczej stan, kiedy dłużnik nie jest w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe). W uproszczeniu jest to po prostu sytuacja, kiedy zaprzestajemy spłacania swoich długów.

Czemu służy upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka spełnia dwie istotne funkcje, polegające na:

  1. oddłużeniu niewypłacalnego konsumenta - czyli umorzeniu całości lub części długów konsumenta w stosunku do jego wierzycieli - których to długów konsument nie jest w stanie lub nie będzie w stanie zapłacić. Warunkiem skorzystania z tej dogodności jest pewność, iż konsument zarówno przed ogłoszeniem upadłości, jak i po jej ogłoszeniu, w toku postępowania działał uczciwie oraz zgodnie z prawem,
  2. windykacji (funkcja windykacyjna) - czyli odzyskanie przez wierzycieli swoich należności od niewypłacalnego konsumenta w możliwie największym zakresie.

Kto i kiedy może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Postępowanie upadłościowe z reguły wszczynane jest na wniosek konsumenta. Oprócz samego dłużnika, podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o upadłość jest również jego wierzyciel. Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza wierzyciel, przed wydaniem orzeczenia w przedmiocie ogłoszenia upadłości, sąd może zobowiązać dłużnika do przedstawienia informacji dotyczących jego majątku oraz wierzycieli w terminie dwóch tygodni. Postępowanie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie może prowadzić sąd z urzędu. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć osoba, która nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie jest wspólnikiem spółki, jest niewypłacalna w sposób niezawiniony, nie ponosi winy za zwiększanie się stopnia swojej niewypłacalności, nie dokonała w przeciągu 10 lat czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli. Jeżeli osoba chcąca ogłosić swoją upadłość była kiedyś przedsiębiorcą to sąd może ogłosić jej upadłość (przy uwzględnieniu w.w. przesłanek), tylko, gdy wcześniej dochowała wymogu złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy we właściwym czasie. Szczegółowe przesłanki oddalenia wniosku określone zostały w art. 491 (4) ustawy Prawo upadłościowe.

Konsekwencje ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej może doprowadzić do oddłużenia osoby fizycznej. Wraz z momentem jej ogłoszenia cały majątek konsumenta staje się "masą upadłości", zarządzaną przez wyznaczonego przez sąd syndyka. Tym samym konsument nie może swobodnie rozporządzać swoim majątkiem jak do tej pory (np. nie może sprzedać komputera, który wszedł do masy upadłości). Upadły jest zobowiązany do wydania syndykowi całego swojego majątku oraz dotyczącej go dokumentacji - w przeciwnym wypadku sąd umorzy postępowanie upadłościowe, co uniemożliwi upadłemu skorzystanie z dobrodziejstwa upadłości konsumenckiej w przeciągu 10 następnych lat. Wraz z ogłoszeniem upadłości wymagalne (natychmiastowo płatne) stają się wszelkie zobowiązania konsumenta (zarówno o charakterze pieniężnym, jak i niepieniężnym) - np. pełna kwota kredytu. Od momentu ogłoszenia upadłości, konsument będzie uprawniony do zawierania tylko drobnych umów życia codziennego (np. zakup podstawowych produktów spożywczych), których ustalona cena pokrywana będzie ze środków pieniężnych, które nie ulegną zajęciu przez syndyka. Co ważne, ogłoszenie upadłości wstrzymuje wszelkie postępowania sądowe i egzekucyjne prowadzone przeciwko konsumentowi. Decyzje podejmowane przez konsumenta po ogłoszeniu upadłości mają wpływ na decyzję sądu - np. nieuzasadnione odejście z pracy może skutkować umorzeniem postępowania i utratą szansy na oddłużenie.

Jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o upadłość konsumencką składa się na odpowiednim formularzu w Sądzie Rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania osoby fizycznej.

Dane, które należy zawrzeć we wniosku to przede wszystkim: imię i nazwisko, PESEL, miejsce zamieszkania, wskazanie miejsc gdzie znajduje się majątek dłużnika, dokładne wskazanie okoliczności wniosku (uzasadnienie), aktualny i zupełny wykaz majątku z jego oszacowaniem, spis wierzycieli ze wskazaniem ich adresu oraz wysokości i terminu zapłaty, spis wierzytelności, lista zabezpieczeń.

Opłata od wniosku wynosi 30,00 zł, a więc nie jest to wygórowana kwota. Dowód jej uiszczenia należy załączyć do wniosku.

Kiedy sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Już na początku postępowania, Sąd w składzie jednego sędziego zawodowego bada czy nie zachodzi jedna z przesłanek uzasadniających oddalenie złożonego przez konsumenta wniosku.

Zgodnie z treścią art. 491(4) p.u.n. do wskazanych okoliczności uzasadniających oddalenie wniosku przez Sąd należą wymienione sytuacje:

  • konsument doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa (np. zaciągnął pożyczkę nie mając w zamiarze jej spłaty),
  • w stosunku do konsumenta prowadzono już postępowanie upadłościowe, natomiast zostało ono umorzone z innych przyczyn niż na wniosek konsumenta,
  • w stosunku do konsumenta we wcześniejszym postępowaniu uchylono plan spłaty wierzycieli (np. konsument nie wykonywał planu spłaty),
  • konsument miał obowiązek złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jako przedsiębiorca, natomiast tego nie zrobił,
  • konsument podał we wniosku niezgodne z prawdą lub niezupełne dane,
  • w okresie 10 lat przed dniem złożenia wniosku toczyło się wobec konsumenta takie postępowanie upadłościowe i zakończyło się ono całkowitym lub częściowym oddłużeniem,
  • czynność prawna konsumenta została uznana prawomocnie za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Ostatnie artykuły

Adwokat, Radca Prawny, Notariusz, Mecenas - Czyli kto jest kim w świecie prawa Prawo

Jak powszechnie wiadomo, istnieje wiele zawodów prawniczych, różniących się między sobą sferą kompetencji, za...

Czytaj
Urlop ojcowski Prawo cywilne

Urlop ojcowski utożsamiany często (błędnie) z urlopem tacierzyńskim jest funkcjonującym od kilku lat dodatkowym...

Czytaj
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek chorobowy. Prawo pracy

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem wypłacanym w czasie niezdolności do pracy. Jego celem jest czasowe zabezpiecz...

Czytaj