Przywileje grup zawodowych w Polsce - II część - górnicy
Prawo cywilne

Przywileje grup zawodowych w Polsce - II część - górnicy

Jak już wspomnieliśmy w poprzednim artykule dotyczącym przywilejów grup zawodowych w Polsce (część I), określone grupy są uprawnione do ubiegania się o specjalne dodatki do stałego wynagrodzenia, dłuższe urlopy, zapomogi oraz wyższe emerytury (również wcześniejsze).

Niniejsze uprawnienia stanowią więc przywileje o charakterze finansowym, jak i dodatki mające odmienny charakter. Górnicy to jedna z tych grup zawodowych, które można określić "uprzywilejowanymi". Górnicy cieszą się wieloma przywilejami materialnymi i socjalnymi.

Co w zamian za deputat węglowy?

Najstarszym przywilejem górniczym był deputat węglowy. Deputat węglowy była to część wynagrodzenia za pracę, występująca w naturze bądź w postaci ekwiwalentu pieniężnego. Podstawą prawną przyznawania deputatu były układy zbiorowe pracy (lub związane z nimi porozumienia). Był to swoisty rodzaj umowy między pracodawcą, a stroną społeczną (związkami zawodowymi). 24 października 2017 roku weszła w życie ustawa z dnia 12 października 2017 roku o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla. Wskazane przepisy przewidywały jednorazową wypłatę rekompensaty za utracone prawo do świadczenia w wysokości 10.000,00 zł netto. Wypłata niniejszego świadczenia została zaplanowana do końca 2017 roku, jednak okres wypłat przedłużył się.

Celem w/w regulacji było zrekompensowanie strat finansowych osobom, które otrzymywały do tej pory bezpłatny węgiel w naturze lub ekwiwalencie, a następnie utraciły wskazane prawo wskutek wypowiedzenia w tym zakresie wymienionych porozumień i układów. Realizacja tego postulatu miała nastąpić właśnie w formie wypłaty z budżetu państwa jednorazowego świadczenia rekompensacyjnego z tytułu trwałej utraty prawa do bezpłatnego węgla. O rekompensatę mogli ubiegać się emeryci i renciści, którzy mieli ustalone prawo do deputatu, a którym świadczenie zawieszono (przez spółki węglowe). Uprawnionymi były również wdowy oraz sieroty otrzymujące renty po górnikach.

Rekompensata w kwocie 10.000,00 zł nie przysługuje natomiast emerytom i rencistom, których roszczenie z tytułu prawa do bezpłatnego węgla podlegają zaspokojeniu na podstawie prawomocnego wyroku sądowego, oraz emerytom i rencistom z kopalń zlikwidowanych przed dniem 1 stycznia 2007 r. - ponieważ na podstawie posiadanego przez tę grupę osób prawa do bezpłatnego węgla ZUS wypłaca im, w oparciu o ustawę z dnia 7 września 2007 roku o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, ekwiwalent pieniężny.

Inne świadczenia pieniężne dla pracowników kopalń.

  • nagrody z okazji Dnia Górnika obliczane na podstawie wynagrodzenia, niezależnie od wyników danej kopalni,
  • ekwiwalent barbórkowy - dzień górnika, to dzień wolny od pracy i z tej okazji część pracowników kopalni otrzymuje nagrodę w wysokości miesięcznego wynagrodzenia, czyli pieniądze "barbórkowe". W zależności od stopnia oraz stażu pracy - wynagrodzenie górnika wynosi od 2,5 do 7 tysięcy złotych brutto,
  • czternasta pensja - jej podstawą jest indywidualne miesięczne wynagrodzenie,
  • specjalne wynagrodzenie z Karty Górnika - dodatek stażowy (od 20 % po miesiącu do 60 % po 15 latach pracy dla zatrudnionych pod ziemią),
  • nagroda jubileuszowa - wynosi ona od 75 % do 400 % miesięcznego wynagrodzenia. Jest ona wypłacana co 5 lat - pracownikom którzy przepracowali co najmniej 15 lat. Ponadto, z jubileuszami łączą się odznaki honorowe oraz dyplomy,
  • odprawy emerytalno - rentowe,
  • dopłaty za wyprawki szkolne (tzw. kredkowe, czy piórnikowe),
  • dodatki za pracę w nocy, w godzinach nadliczbowych, w warunkach szkodliwych, uciążliwych, niebezpiecznych,
  • dodatki funkcyjne dla przodowych i strzałowych,

Dodatki socjalne dla górników

Ponadto, oprócz dodatków finansowych, górnicy otrzymują również różne dodatki socjalne, tj.:

  • bilety z Karty Górnika, czyli zwrot kosztów przejazdu urlopowego dla górników zatrudnionych pod ziemią, a także członków ich rodzin w wysokości ceny biletu kolejowego II klasy na trasie do 1200 km,
  • dodatkowy urlop wypoczynkowy (5 dni kalendarzowych po 5 latach i 8 dni po 10 latach pracy pod ziemią),
  • posiłek regeneracyjny,
  • dopłata do biletów na dowóz do pracy.

Dodatki socjalne dla górników.

Ponadto, oprócz dodatków finansowych, górnicy otrzymują również różne dodatki socjalne, tj.:

  • bilety z Karty górnika, czyli zwrot kosztów przejazdu urlopowego dla górników zatrudnionych pod ziemią, a także członków ich rodzin w wysokości cenu biletu kolejowego II klasy na trasie do 1200 km,
  • dodatkowy urlop wypoczynkowy,
  • posiłek regeneracyjny,
  • dopłata do biletów na dowóz do pracy.

Śmierć i uszczerbek na zdrowiu pracownika kopalni.

W wyniku śmierci górnika wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej wypłaca się oprócz odprawy pośmiernej przewidzianej w Kodeksie pracy oraz jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci pracownika (przewidzianego w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych) - odprawę pośmiertną w wysokości 6 - miesięcznego wynagrodzenia.

Pracownik górnictwa ma ponadto prawo do płatnego urlopu zdrowotnego na leczenie sanatoryjne lub wczasy profilaktyczno - lecznicze. Przysługuje mu ono, jeżeli:

  • jest zatrudniony w warunkach szkodliwych dla zdrowia, bądź uciążliwych,
  • uległ wypadkowi przy pracy,
  • jest zagrożony bądź nabył chorobę zawodową w związku z wykonywaniem pracy zawodowej,
  • jest zagrożony albo nabył chorobę pozostającą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami pracy.

Ponadto, pracownikom zatrudnionym pod ziemią, którzy w następstwie wypadku przy pracy doznali trwałego kalectwa ograniczającego zdolność poruszania się, przydziela się bezpłatnie wózek inwalidzki.

W razie wypadku przy pracy powodującego śmierć pracownika lub jego trwałą niezdolność do pracy zakład pracy jest obowiązany wypłacać zastępczo pracownikowi, a w razie jego śmierci − pozostałym po nim członkom rodziny, po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, w każdym miesiącu taką kwotę, jaką pracownik lub pozostali po nim członkowie rodziny otrzymaliby jako rentę z ubezpieczenia społecznego − do czasu przyznania tej renty.

Ostatnie artykuły

Adwokat, Radca Prawny, Notariusz, Mecenas - Czyli kto jest kim w świecie prawa Prawo

Jak powszechnie wiadomo, istnieje wiele zawodów prawniczych, różniących się między sobą sferą kompetencji, zakresu dzia...

Czytaj
Urlop ojcowski Prawo cywilne

Urlop ojcowski utożsamiany często (błędnie) z urlopem tacierzyńskim jest funkcjonującym od kilku lat dodatkowym uprawnien...

Czytaj
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek chorobowy. Prawo pracy

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem wypłacanym w czasie niezdolności do pracy. Jego celem jest czasowe zabezpieczenie bytow...

Czytaj