Jak długo można żądać zachowku?

Jak długo można żądać zachowku?

Zachowek jest należny każdemu z dzieci, nawet gdy w testamencie rodzice wskazali jako uprawionego do spadku tylko jednego potomka. Zachowku dochodzi się od osób wskazanych w testamencie na drodze sądowej. Jak długo można żądać zachowku od spadkobiercy testamentowego?

Okres o kluczowym znaczeniu

Okres, przez który można domagać się zapłaty zachowku ma kluczowe znaczenie dla uprawnionego do zachowku, jak i dla osoby, która jest zobowiązana do jego zapłaty. Jeżeli żądanie zapłaty zachowku powstanie po wskazanym okresie, konieczność jego zapłaty zostanie utracona.

Osoba uprawniona do zachowku może zgłosić się po jego zapłatę lub zrezygnować z wykonywania jakichkolwiek czynności. Brak podjęcia jakichkolwiek kroków wiąże się z tym, że zapłata zachowku będzie jedynie dobrą wolą osoby zobowiązanej do tego - może ona nie zgłaszać się do osoby uprawionej do zachowku i pozostawić ją bez żadnych pieniędzy.

Terminy przedawnienia zachowku

Dla osób uprawnionych do zachowku najważniejsze są 3 terminy przedawnienia. Powinno się o nich pamiętać w przypadkach, gdy:

  • roszczenia kieruje się wobec spadkobiercy testamentowego,
  • roszczenia dotyczą spadkobiercy ustawowego,
  • roszczenia kieruje się do osoby obdarowanej lub gdy majątek trafił do zapisobiercy windykacyjnego.

W przypadku, gdy majątek trafił do spadkobiercy testamentowego, zachowku można domagać się przez 5 lat od chwili ogłoszenia testamentu. Wynika to z art.1007 § 1 Kodeksu cywilnego, dotyczącego roszczeń uprawnionego do zachowku i roszczeń spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń.

Artykuł 1007 Kodeksu cywilnego brzmi:

„§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.
§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.”

W przypadku spadkobiercy ustawowego prawodawca nie ustanowił wyraźnej długości okresu przedawnienia żądania zachowku. W żadnym artykule nie można znaleźć wyraźnej informacji na ten temat. Zasadniczo przyjmuje się jednak, że roszczenie przedawnia się - tak jak w przypadku spadkobiercy testamentowego - po upływie 5 lat od chwili otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy. Zastosowanie znajduje tu również art. 1007 § 2 Kodeksu cywilnego.

Przedawnienie zachowku wobec obdarowanych i zapisobierców windykacyjnych również wynosi 5 lat i jest liczone od śmierci spadkodawcy. To roszczenie dotyczy zapłaty od osób, które otrzymały od spadkobiercy darowiznę doliczoną do spadku bądź gdy spadkobierca ustanowił zapis windykacyjny.

Zmiana prawa w 2011 roku

W przypadku zachowku należy zwrócić uwagę na to, że wejście 5-letnich terminów przedawnienia miało miejsce dopiero w 2011 roku. Przed tym czasem obowiązywały terminy przedawnienia wynoszące 3 lata. Wydłużenie terminów przedawnienia zachowku wiązało się z wyjątkową regulacją - prawo działało wstecz. Oznaczało to, że 5-letni okres przedawnienia obowiązywał również dla spadków otwartych przed 2011 rokiem.

Zgodnie z prawem zachowku mogą domagać się wszystkie osoby uprawnione do otrzymania spadku. Dotyczy to również dzieci pozamałżeńskich oraz przyrodniego rodzeństwa, jeżeli spadkodawca nie miał potomstwa ani małżonka. O prawie do otrzymania zachowku musi pamiętać uprawniona do niego osoba - nie informuje o nim sąd, a osoba zobowiązana do zapłaty nie poniesie konsekwencji, gdy nie przekaże uprawnionemu informacji na ten temat.