Mobbing - jak się przed nim bronić
Prawo cywilne

Mobbing - jak się przed nim bronić

Podejmując prace nie wiemy jak będzie kształtować się przyszłość z nią związana. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć czy nasza współpraca będzie nacechowana partnerstwem i pozytywnymi relacjami w zespole. W myśl Konstytucji RP fundamentalne znaczenie odgrywa współpraca oparta na zasadzie równości wszystkich wobec prawa.

Niestety jednak w obecnych czasach coraz częściej słyszymy o mobbingu w pracy, czyli prześladowaniu pracownika, szkodzeniu mu i nierównym jego traktowaniu, które w konsekwencji może powodować zaniżoną samoocenę i brak poczucia swojej wartości. Choć zjawisko to nie jest obce i sięga korzeniami najdawniejszych czasów to dopiero od niedawna społeczeństwo zaczęło głośno sprzeciwiać się takim praktykom. Świadczy o tym chociażby stosunkowo niedawno wprowadzona do Kodeksu Pracy - obowiązująca od 2004r.- definicja mobbingu.

W świetle art. 933 KP Mobbing to działania lub zachowania:

  • dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi – należy zwrócić uwagę, iż definicja ta odnosi się wyłącznie do pracownika, rozumianego jako osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę lub powołania, mianowania, a także spółdzielczej umowy o pracę. Wynika z tego, że osoba zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej tzn. zlecenia, o dzieło, agencyjnej lub wykonująca pracę w ramach jednoosobowego zatrudnienia nie korzysta z ochrony przewidzianej w KP i nie może powoływać się na art. 933 KP(oczywiście nie oznacza to, że nie przysługuje im żadna ochrona prawna);
  • polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika – oznacza to eskalacje złego traktowania pracownika. Zjawisko to musi mieć znamiona powtarzalności i systematyczności. W nauce prawa przyjęto, iż częstotliwość ta oznacza: przynajmniej raz w tygodniu przez okres co najmniej pół roku. Zatem co do zasady jednorazowe zachowanie mające przejawy mobbingu nie może być traktowane jako takie. Niemniej jednak należy zaakcentować, iż w skrajnych przypadkach naganne zachowania w stosunku do pracownika mające znamiona mobbingu mogą być za takie uznane nawet jeżeli miały miejsce w ciągu jednego dnia – warunkiem jest wielokrotność zachowania w ciągu dnia. O powyższym stanowi wyrok Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2007 r.: „Definicja Kodeksu pracy […] kładzie nacisk na fakt, iż nie wystarczy jednokrotne lub kilkakrotne stosowanie mobbingu w krótkim okresie. Przyjmuje się, iż długotrwały terror psychiczny w miejscu pracy to co najmniej 6 miesięcy. Nie jest to jednak żadna sztywna granica. Czas trwania terroru psychicznego musi być oceniany indywidualnie. Druga, ważna przesłanka to „uporczywość" zachowania pracodawcy. Chodzi tutaj o duże nasilenie złej woli ze strony pracodawcy”(sygn. Akt I PK 176/0).
  • wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników – jest to stopniowe i regularne nękanie pracownika powodujące strach, zaniżenie własnej samooceny, poczucie braku wartości, utratę motywacji do pracy i beznadziejność sytuacji. Przejawiać się może w postaci upokarzania, kierowania niestosownych żartów,uwag, krytyki, nękania,zastraszania, gróźb, zlecanie niewykonalnych zadań,nieuwzględniania przy wspólnych projektach i in.

Należy pamiętać, iż uznanie danego zachowania za mobbing zależy od obiektywnej jego oceny, dokonanej w oparciu o przedstawione dowody i okoliczności w jakich miały miejsce.

Na kim spoczywa ciężar udowodnienia mobbingu?

Na mobbingowanym pracowniku spoczywa obowiązek wykazania i przedstawienia wszelkich dowodów świadczących o stosowaniu mobbingu w stosunku do niego. Są to wszelkie nagrania, świadkowie, zapiski lub opinie psychiatrów stanowiące o wywołaniu u pracownika rozstroju zdrowia.

Jak się bronić przed mobbingiem?

Mobbing należy zgłosić do:

  • pracodawcy, jeżeli mobberem jest współpracownik albo przełożony. Na uwagę zasługuje fakt, iż to pracodawca ma obowiązek zwalczania mobbingu i to on odpowiada za tego typu praktyki;
  • Państwowej Inspekcji Pracy –dokona kontroli w miejscu pracy. Zgłoszenie może być anonimowe;
  • stowarzyszenia antymobbingowego;
  • skierować sprawę do sądu pracy.

Bardzo ważną rolę odgrywają wszelkie dowody, które są konieczne dla udowodnienia mobbingu Oczywiście przede wszystkim należy być sumiennym i nienagannym pracownikiem, który nie ma sobie nic do zarzucenia. Jeżeli natomiast pojawią się zachowania świadczące o mobbingu to pierwszym krokiem jest sporządzanie notatek, w których dokładnie zapiszesz zachowanie mobbera, kiedy, gdzie i w jakich okolicznością do takiego zachowania doszło, czy był ktoś świadkiem. Poważnym argumentem są nagrania oraz treści maili i smsy otrzymywane od mobbera. Ponadto należy weryfikować wszystkie zachowania, które mogą stanowić oznaki poniżania czy podważania kompetencji, a gdy będą się powtarzały należy się sprzeciwić i porozmawiać – jeżeli jesteś w stanie.

Ponadto zgodnie z Kodeksem Pracy pracownikowi przysługuje prawo rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Jest to warunek konieczny, aby móc wystąpić do pracodawcy z roszczeniem o odszkodowanie, które wynosi nie mniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Zaś jeśli następstwem mobbingu jest rozstrój zdrowia, wówczas może dochodzić zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Ostatnie artykuły

Adwokat, Radca Prawny, Notariusz, Mecenas - Czyli kto jest kim w świecie prawa Prawo

Jak powszechnie wiadomo, istnieje wiele zawodów prawniczych, różniących się między sobą sferą kompetencji, zakresu dzia...

Czytaj
Urlop ojcowski Prawo cywilne

Urlop ojcowski utożsamiany często (błędnie) z urlopem tacierzyńskim jest funkcjonującym od kilku lat dodatkowym uprawnien...

Czytaj
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek chorobowy. Prawo pracy

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem wypłacanym w czasie niezdolności do pracy. Jego celem jest czasowe zabezpieczenie bytow...

Czytaj