Władza rodzicielska przy rozwodzie

Władza rodzicielska przy rozwodzie

Rozwód dla każdego małżeństwa powinien być ostatecznością, szczególnie, gdy są małoletnie dzieci. Podejmując taką decyzję należy mieć na względzie przede wszystkim ich dobro. Jest to sytuacja, która niejednokrotnie przewraca nasze życie do góry nogami i ma istotny wpływ na dalszy rozwój naszych pociech. W takich okolicznościach kwestią szczególnie problematyczną staje się ustalenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi, zakładając że rodzice po rozwodzie przestają mieszkać ze sobą.

W wyroku rozwodowym Sąd ma obowiązek wskazać w jaki sposób wykonywana będzie władza rodzicielska. Władza rodzicielska to ogół praw i obowiązków rodziców wobec ich małoletniego dziecka. Jej celem, a zarazem konsekwencją, jest zapewnienie małoletniemu należytej pieczy, prawidłowe realizowanie jego potrzeb, a także strzeżenie interesów.

W obliczu toczącego się postępowania rozwodowego, a następnie w samym wyroku rozwodowym Sąd zobowiązany jest do wskazania, czy oraz w jakim zakresie rodzice małoletniego będą wykonywali władzę rodzicielską. Po stronie Sądu leżą następujące możliwości:

Powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom

Aby rodzice mogli wspólnie wykonywać władzę rodzicielską powinni oni pozostawać w dobrych stosunkach po rozwodzie, a także oboje powinni być silnie związani z dzieckiem. Jest to konieczne z uwagi na fakt, iż będą zobowiązani do wspólnego realizowania obowiązków wobec dziecka oraz zaspokajania wszelkich jego potrzeb. Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów, nawet jeśli rodzice nie przedstawią w Sądzie porozumienia co do wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem, Sąd i tak będzie uprawniony orzec wedle własnego uznania o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej. Dopiero w sytuacji, w której

Sąd poweźmie wątpliwość co do takiego uregulowania władzy rodzicielskiej - z uwagi na dobro dziecka - może przychylić się do powierzenia władzy tylko jednemu z rodziców. Podkreślić należy, iż przy powierzeniu władzy obojgu rodzicom, dziecko może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. W takiej sytuacji przyjmuje się, iż miejscem zamieszkania dziecka jest to, w którym przebywa ono na stałe.

Powierzenie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców z ograniczeniem władzy drugiego

W tej sytuacji Sąd powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej tylko jednemu z rodziców z ograniczeniem władzy drugiego do określonych uprawnień i obowiązków w stosunku do osoby dziecka (art. 107 par. 2 Kodeks rodzinny i opiekuńczy). W niniejszym modelu Sąd precyzuje dokładnie zakres praw i obowiązków rodzica, w stosunku do którego została ograniczona władza rodzicielska. W takim przypadku rodzic ten jest uprawniony do decydowania w sprawach istotnych, dotyczących dziecka, tj. wybór szkoły, miejsca zamieszkania dziecka, wydanie paszportu. Czynnikami, którymi kieruje się Sąd przy wyborze tego modelu jest: dobro dziecka, więź emocjonalna i uczuciowa dziecka z każdym z rodziców, okoliczność u którego z rodziców przebywało dziecko przed orzeczeniem rozwodu, osobowość i właściwości psychiczne rodzica któremu przyznaje się pełnie władzy rodzicielskiej, wspólne wychowywanie się rodzeństwa. Zdarza się, że Sąd przed podjęciem decyzji o wyborze „rodzica wiodącego” zasięga opinii ośrodka diagnostyczno – konsultacyjnego bądź opinii biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii.

Pozbawienie, ograniczenie lub zawieszenie władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców

Jest to ostatnia z możliwości, o której Sąd może orzec w wyroku rozwodowym i najbardziej dotkliwa dla rodziców. W niniejszym przypadku muszą zaistnieć szczególne, określone przez przepisy przesłanki. Pozbawienie, ograniczenie, a nawet zawieszenie władzy rodzicielskiej to daleko idąca ingerencja Sądu w sposób wykonywania władzy przez rodziców.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców następuje w trybie art. 111 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd orzeka pozbawienie władzy w sytuacji, gdy władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody, jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub rażąco zaniedbują swoje obowiązki wobec dziecka.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej jest orzekane przez Sąd w wyroku rozwodowym w sytuacji, gdy jedno z rodziców albo oboje niewłaściwie wykonują swoje obowiązki wobec małoletniego dziecka - gdy dobro dziecka jest zagrożone. W takim przypadku Sąd powinien wyszczególnić zakres czynności, których rodzice ograniczeni w wykonywaniu władzy nie mogą dokonywać bez pozwolenia Sądu.

Ponadto, w oparciu o art. 110 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Sąd może orzec w wyroku rozwodowym zawieszenie władzy rodzicielskiej. Taką decyzję Sąd podejmuje w razie zaistnienia przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej (np. choroba psychiczna jednego z rodziców możliwa do całkowitego wyleczenia).