Trzynastka - co to jest i komu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne?
Prawo pracy

Trzynastka - co to jest i komu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne?

Trzynastka to dodatkowe wynagrodzenie roczne, które nie ma charakteru powszechnego. Jest to świadczenie ze stosunku pracy, które przysługuje tylko tym grupom zawodowym, którym przepisy prawa, bądź wewnętrzne regulacje zakładowe przyznają uprawnienie do tego rodzaju nagród. Uprawnienie do świadczenia tego rodzaju przysługuje określonym grupom, zgodnie z brzmieniem ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (dalej: u.d.w.r.).

Komu przysługuje trzynastka?

Określony pracownik nabywa prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości, po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Wynagrodzenie roczne w pełnej wysokości jest należne, jeżeli pracownik przepracował cały rok kalendarzowy, bądź w mniejszej wysokości - jeżeli okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy. Jeżeli pracownik pracował 6 miesięcy - dostaje dodatkową pensję w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu.

Trzynastkę dostają jedynie pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę. Dotyczy to również zatrudnionych z tytułu mianowania, powołania bądź wyboru. W oparciu o uregulowania podstawowe, do wypłacania trzynastek, zobowiązani mogą zostać również pracodawcy sektora prywatnego.

 

Prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego przysługuje pracownikom jednostek sfery budżetowej tj. m.in.:

  • pracownikom urzędów państwowych,
  • urzędów gmin i miast,
  • pracownikom oświaty,
  • pracownikom biur poselskich.

Proporcjonalne wynagrodzenie roczne.

W art. 2 ust. 3 u.d.w.r. zostały wyliczone przypadki, w których pracownik nabywa prawo do proporcjonalnego wynagrodzenia rocznego, mimo nieprzepracowania u danego pracodawcy 6 miesięcy. To wyliczenie stanowi katalog zamknięty i stanowi wyjątek od reguły. Jedynie w tych przypadkach możliwe jest zaliczenie okresów niewykonywania pracy do stażu uprawniającego do „trzynastki”. Przepracowanie, co najmniej 6 miesięcy warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego, nie jest wymagane w przypadkach:

  • nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły (szkoły wyższej),
  • zatrudnienia pracownika do pracy sezonowej, jeżeli umowa o pracę została zawarta na sezon trwający nie krócej niż trzy miesiące,
  • powołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej,
  • rozwiązania stosunku pracy w związku z:
    1. przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne,
    2. przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem,
    3. likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy,
    4. likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją,
  • podjęcia zatrudnienia:
    1. w wyniku przeniesienia służbowego,
    2. na podstawie powołania lub wyboru,
    3. w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących tego pracodawcy,
    4. w związku z likwidacją jednostki organizacyjnej poprzedniego pracodawcy lub jej reorganizacją,
    5. po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej
  • korzystania:
    1. z urlopu wychowawczego,
    2. z urlopu dla poratowania zdrowia,
    3. przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego z urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego,
  • wygaśnięcia stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.

 

Termin wypłaty trzynastki.

Dodatkowe wynagrodzenie roczne wypłacane jest co do zasady do końca marca, a więc do końca pierwszego kwartału roku następnego, następującego po efektywnie przepracowanym roku. Niedotrzymanie tego terminu skutkować może grzywną oraz odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - upomnieniem czy naganą. Jeżeli prawo do otrzymania trzynastki wynika z przepisów wewnątrzzakładowych, wówczas pracodawca może wskazać dowolny termin wypłaty.

Dodatkowe wynagrodzenie roczne w służbie cywilnej.

Dodatkowe wynagrodzenie roczne jest również standardem w odniesieniu do pracowników służby cywilnej. W tym zakresie wymienić można dwie kategorie pracowników służby cywilnej - członków korpusu służby cywilnej (którzy zatrudnieni są w oparciu o umowę o pracę - zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o służbie cywilnej), a także urzędników służby cywilnej - również należących do korpusu slużby cywilnej, zatrudnionych na podstawie mianowania, zgodnie z zasadami wymienionymi w w/w umowie.

Pracownicy i urzędnicy służby cywilnej nabywają prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Osoba zatrudniona, która nie spełniła wskazanego warunku, ma prawo do trzynastki w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, jeżeli będzie pracował łącznie co najmniej 6 miesięcy.

Rok przepracowany efektywnie, jako warunek otrzymania trzynastki.

Warunkiem nabycia prawa do trzynastki jest przepracowanie całego roku kalendarzowego u danego pracodawcy. "Przepracowanie", o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w.r., oznacza faktyczne (efektywne) wykonywanie pracy, a nie tylko pozostawanie w stosunku pracy. Tym samym, istotne znaczenie w tym zakresie ma nie fakt pozostawania w stosunku pracy, jak efektywne i faktyczne świadczenie pracy przez daną osobę, na przestrzeni całego roku kalendarzowego.

Ostatnie artykuły

Adwokat, Radca Prawny, Notariusz, Mecenas - Czyli kto jest kim w świecie prawa Prawo

Jak powszechnie wiadomo, istnieje wiele zawodów prawniczych, różniących się między sobą sferą kompetencji, za...

Czytaj
Urlop ojcowski Prawo cywilne

Urlop ojcowski utożsamiany często (błędnie) z urlopem tacierzyńskim jest funkcjonującym od kilku lat dodatkowym...

Czytaj
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek chorobowy. Prawo pracy

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem wypłacanym w czasie niezdolności do pracy. Jego celem jest czasowe zabezpiecz...

Czytaj