Składki przy umowie o dzieło i umowie zlecenia - jak się kształtują?
Prawo pracy

Składki przy umowie o dzieło i umowie zlecenia - jak się kształtują?

 Już na wstępie wskazać należy, iż zarówno umowa o dzieło, jak i umowa zlecenia są umowami o charakterze cywilnoprawnym. Umowę o dzieło zawierają: przyjmujący zamówienie i zamawiający wykonanie dzieła. Przyjmujący zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła, natomiast zamawiający zobowiązuje się do zapłaty określonego w umowie wynagrodzenia. Jak powszechnie wiadomo przedmiotem umowy o dzieło muszą być czynności dające określony, zaplanowany efekt końcowy - np. zaprojektowanie strony internetowej. Umowa zlecenia natomiast zobowiązuje przyjmującego zlecenie do dokonania określonej czynności prawnej w zamian za określone świadczenie. Wykonawca co do zasady obowiązany jest wykonać przedmiot umowy osobiście.

Przychód z umowy o dzieło, a składki ZUS.

Już na wstępie należy podkreślić, iż przedsiębiorca nie jest zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za osobę zatrudnioną na podstawie umowy o dzieło. Umowa o dzieło nie jest samoistnym tytułem do ubezpieczenia. Oznacza to, że jeżeli wykonujemy pracę wyłącznie na podstawie umowy o dzieło - wówczas nie są za nas odprowadzane składki na ubezpieczenie. Obowiązek ubezpieczenia z tytułu umowy o dzieło, powstaje jedynie w dwóch przypadkach, tj.:

  • gdy umowę o dzieło zawieramy z własnym pracodawcą,
  • gdy umowa o dzieło wykonywana jest przez nas na rzecz własnego pracodawcy.

Tylko wówczas od umowy o dzieło są opłacane za nas składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz zdrowotne. Żadna inna sytuacja nie powoduje powstania obowiązku ubezpieczeń dla tej umowy.

 

 

Umowa o dzieło zawarta z własnym pracodawcą bądź realizowana na rzecz tego pracodawcy.

Artykuł 8 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wyjaśnia pojęcie pracownika, nadając mu znaczenie o wiele szersze, niż to które zawarte jest w Kodeksie pracy. Mając na uwadze powyższe, pracownik to nie tylko osoba pozostająca w stosunku pracy, ale także osoba wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, innej umowy o świadczenie usług (do której zgodnie z uregulowaniami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia), a także umowy o dzieło, jeżeli zawarła taką umowę z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, bądź jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Pracownik, który obowiązany jest wykonać określone dzieło - na podstawie zawartej z pracodawcą umowy o dzieło - traktowany jest w zakresie tej umowy - również jako pracownik.

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód osiągnięty z tytułu takiej umowy. Ponadto, należy wspomnieć, iż przychód ten stanowi podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Kiedy umowa o dzieło zawarta z naszym pracodawcą jest wolna od składek?

Regułą jest, iż nasz pracodawca zobowiązany jest do potrącania składek na poczet ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego od przychodu z tytułu wykonywanej na jego rzecz umowy o dzieło. Istnieją jednak pewne wyjątki. Jeden z nich występuje kiedy pracodawca zawiera z pracownikiem umowę o dzieło w czasie korzystania przez pracownika z urlopu bezpłatnego. Następny, to sytuacja, w której umowa o dzieło zostaje zawarta przez pracownika z pracodawcą w czasie korzystania przez pracownika z urlopu macierzyńskiego bądź urlopu wychowawczego. W takich sytuacjach jak powyższe, przychód z umowy o dzieło (zawartej z pracodawcą na którego rzecz świadczymy pracę również z umowy o pracę) jest zwolniony od składek na ubezpieczenia społeczne, jak i ubezpieczenia zdrowotne.

Charakter prawny umowy o dzieło.

Co ważne, zawierając umowę o dzieło musimy wiedzieć, iż o charakterze prawnym tej określonej umowy decyduje nie tylko jej nazwa, ale przede wszystkim zgodny zamiar stron i cel umowy, a ponadto charakter wykonywanej pracy. Dlatego ZUS może zakwestionować charakter zawartej umowy o dzieło, wskazując iż praktycznie nie jest ona umową o dzieło, ale umową zlecenia.

Umowa zlecenia, a składki ZUS.

Rodzaj i wysokość składek, do odprowadzania których zobowiązany będzie Zleceniobiorca, kreowana jest przez jego indywidualną sytuację. Przede wszystkim, należy wskazać, czy dana osoba poza umową zlecenia, jest również zatrudniona w ramach umowy o pracę, czy jest to jedynie umowa zlecenie, a ponadto czy jest ona emerytem bądź studentem, bądź nie prowadzi działalności gospodarczej.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 12 ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkiem ubezpieczeniowym objęte są osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia, bądź innej umowy świadczenia usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Wskazać należy, iż ubezpieczenie chorobowe ma charakter dobrowolny i następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem. Dla osoby, dla której umowa zlecenie jest jedynym stosunkiem zatrudnienia i tytułem podlegania ubezpieczeniom, wówczas podlega im. Ponadto, umowa zlecenia nakłada obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wyjątek pojawia się w razie zawarcia umowy zlecenia z osobą posiadającą status studenta, a także z osobą prowadzącą własną działalność gospodarczą.

 

 

Zbieg umowy o pracę z umową zlecenia.

W takim przypadku po pierwsze, ustalić należy czy umowa o pracę została zawarta z tym samym czy innym podmiotem - co umowa zlecenie. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 i 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za pracownika uznaje się osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Umowa zlecenia wykonywana na rzecz swojego pracodawcy.

W sytuacji kiedy pracownik wykonuje dodatkowe zlecenie z własnym pracodawcą, zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadach identycznych jak przy umowie o pracę - a więc: obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe). Wówczas podstawa wymiaru składek zostaje obliczona na podstawie łącznego przychodu uzyskiwanego ze wszytskich wyżej wymienionych tytułów. Nie ma wówczas obowiązku dokonywania odrębnego zgłoszenia, natomiast przychód z umowy łączy się z przychodem ze stosunku pracy.

Zgodnie z treścią uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 roku, sygn. II UZP 6/09 - pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z innym podmiotem, jest również płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne za tę osobę. Mając na uwadze powyższe, osobę która wykonuje pracę w ramach umowy zlecenia zawartej z innym podmiotem, ale na rzecz swojego pracodawcy należy traktować analogicznie do osoby, która miałaby zawarte obie umowy z tym samym podmiotem.

Umowa zlecenia wykonywana na rzecz innego podmiotu niż pracodawca.

W razie zawarcia przez pracownika umowy zlecenia z zupełnie innym podmiotem niż własny pracodawca, a także wykonywanej przez niego na rzecz innego podmiotu, jest on objęty ubezpieczeniami tylko ze stosunku pracy, jeżeli: w umowie o pracę zagwarantowano mu minimalne wynagrodzenie, a w razie braku minimalnego wynagrodzenia podstawa wymiaru składek ze stosunku pracy w przeliczeniu na miesiąc wyniesie co najmniej minimalne wynagrodzenie.

Ostatnie artykuły

Adwokat, Radca Prawny, Notariusz, Mecenas - Czyli kto jest kim w świecie prawa Prawo

Jak powszechnie wiadomo, istnieje wiele zawodów prawniczych, różniących się między sobą sferą kompetencji, zakresu dzia...

Czytaj
Urlop ojcowski Prawo cywilne

Urlop ojcowski utożsamiany często (błędnie) z urlopem tacierzyńskim jest funkcjonującym od kilku lat dodatkowym uprawnien...

Czytaj
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek chorobowy. Prawo pracy

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem wypłacanym w czasie niezdolności do pracy. Jego celem jest czasowe zabezpieczenie bytow...

Czytaj