Związek zawodowy w prywatnej firmie - Jak go założyć?

Związek zawodowy w prywatnej firmie - Jak go założyć?

Związki zawodowe odgrywają bardzo ważną rolę w zakładzie pracy. Ich celem jest zagwarantowanie pracownikom odpowiedniej ochrony w zakresie świadczonej przez nich pracy. W swojej działalności nie podlegają innym podmiotom, co oznacza że żaden podmiot zewnętrzny nie jest uprawniony do ingerowania w działalność związku. Przeciwdziałanie wyzyskowi pracowników, podwyższenie ich pensji i zapobieganie nierówności pracowniczej to tylko przykładowe cele związków zawodowych, realizowne w oparciu o gwarancje ustawowe.

Związek zawodowy - czym jest?

Zgodnie z ustawą o związkach zawodowych z dn. 23 maja 1991 r. - "związek zawodowy to dobrowolna i samorządna organizacja ludzi pracy, powołana do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Jest ona niezależna w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji". Główną cechą ZZ jest więc ich autonomiczność i niezależność, co oznacza, iż w swojej działalności są niezależne od innych podmiotów. Ich działalność charakteryzuje się również samorządnością bowiem organizacja ta samodzielnie określa swoje cele i zadania.

Czy da się utworzyć związek zawodowy w prywatnej firmie?

Już na wstępie należy wskazać, iż związek zawodowy może powstać u każdego pracodawcy - także w prywatnej firmie. Do utworzenia organizacji związkowej potrzeba minimum 10 osób. Co ważne, osoby które chcą utworzyć związek zawodowy, nie muszą pracować w firmie w oparciu o umowę o pracę. Prawo tworzenia związków zawodowych mają bowiem:

  1. pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy (również zatrudnieni na podstawie powołania, mianowania itd.),
  2. członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych,
  3. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej (jeżeli nie są pracodawcami).

Wyżej wymienione osoby mają również prawo wstępowania do już utworzonych organizacji związkowych. Związku nie mogą natomiast założyć osoby trudniące się pracą nakładczą, a także emeryci i renciści (jednak mogą być oni związkowcami). Również bezrobotni nie mają prawa zakładać związków zawodowych, natomiast mogą wstępować do już istniejących - tylko jeśli taką możliwość przewiduje statut.

Jak powstaje nowy związek zawodowy?

Pierwszy krok do założenia ZZ to zorganizowanie zebrania założycielskiego, a następnie podjęcie stosownej uchwały. W tym wypadku konieczny jest: wybór komitetu założycielskiego (od 3 do 7 osób), uchwalenie statutu, a następnie rejestracja nowo utworzonego ZZ w KRS. Co ważne, wniosek o rejestrację nowo utworzonego związku, Komitet powinien zgłosić w terminie 30 dni od dnia podjęcia uchwały o zawiązaniu związku. Jeżeli Komitet nie spełni wyżej wskazanego obowiązku, wówczas uchwała o utworzeniu ZZ traci moc.

Należy podkreślić, iz procedura rejestracji związku jest w całości zwolniona od opłat sądowych. W wypadku złożenia wniosku o rejestrację, Sąd ma 14 dni na wydanie postanowienia w tym zakresie (postanowienie - rejestracja, odmowa rejestracji, wezwanie do uzupełnienia braków).

Jak przystąpić do istniejącego związku zawodowego?

Tryb przyjmowania nowych członków do związku zawodowego przeważnie rozpoczyna się od złożenia pisemnej deklaracji członkowstwa przez kandydata. W treści złożonej deklaracji kandydat może być obowiązany do złożenia oświadczenia, o tym, iż inny związek zawodowy nie reprezentuje jego interesów. Następnym krokiem jest rozpatrzenie kandydatury przez władze związku. W tym momencie niezbędna będzie uchwała zarządu związku. Zarząd związku podejmując uchwałę o wstąpieniu nowego członka, ocenia jego dotychczasową postawę pracowniczą oraz przestrzeganie przez niego zasad etyki zawodowej. Przystąpienie do organizacji związkowej łączy się z przyjęciem statutu oraz koniecznością opłacania obowiązujących składek.

Związek zawodowy, a uprawnienia zakładowej organizacji związkowej

Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 25 (1) ustawy o związkach zawodowych, uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują jedynie organizacji zrzeszającej co najmniej 10 osób, które są:

  1. pracownikami albo osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji,
  2. funkcjonariuszami pełniącymi służbę w jednostce objętej działaniem tej organizacji.

Tym samym nie każdy związek zawodowy będzie posiadał uprawnienia zakładowej organizacji związkowej. Te uprawnienia to m.in.: zajmowanie stanowiska w indywidualnych sprawach pracowniczych, ochrona przed zwolnieniem dla określonych związkowców, możliwość zawierania układu zbiorowego pracy.